เทคนิคแสงสว่างฟาร์มไก่ | เพิ่มผลผลิต ADG

ความรู้ในด้าน ระบบไฟแสงสว่าง และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ งานแสงและสี สำหรับไฟงานเลี้ยงไก่

ENM Smartfarm

Poultry Lighting Technic

แสงสว่างมีผลกับการเลี้ยงไก่อย่างไรบ้าง

ปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบระบบแสง LED ฟาร์มไก่ มีดังนี้

• 1. การกระพริบของแสง (Flickering)
• 2. การกระจายแสง (Light Distribution)
• 3. การประหยัดพลังงาน (Energy Saving)
• 4. อัตราการรอด (Survival Rate)
• 5. อัตราการผลิตไข่ (Egg Production)
• 6. การใช้ฮอร์โมน (Hormones)
• 7. ความร้อนที่เกิดจากโคมและแสง (Heat from Lamps)
• 8. ความยาวคลื่นแสง (Wavelength)
• 9. ชั่วโมงแสง (Photoperiod)
• 10. แสงอาทิตย์ (Sunlight)

ดูการออกแบบและติดตั้ง

What’s Flickering

การกระพริบที่มองไม่เห็น

• การทำหนังหรือภาพยนตร์ เคลื่อนไหวต้องทำให้มีภาพเคลื่อนไหวอยู่ที่ประมาณ , 18-20 ภาพ ต่อวินาที นันคือสามารถทำให้มนุษย์ไม่สามารถเห็นความเคลื่อนไหวของเฟรมที่ผ่านไป ซึ่งความสามารถนี้ในตาของมนุษย์โดยทั่วไปไม่สามารถรับรู้ความถีที่สูงกว่านีได้ ( ความถี่ ครั้ง ต่อวินาที = Hz (hertz) ) แต่ตาของสัตว์ปีกสามารถรับรู้ ความถีได้ถึง 140 Hz ซึ่งเป็น คุณสมบัติตามธรรมชาติในการมองเห็นเพื่อหาอาหารได้ในไวและแม่นยำ ทำให้สัตว์ปีกโดยเฉพาะไก่จึงรับรู้ของการกระพริบที่เรามองไม่เห็น Flickering หรือการกระพริบ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่กับหลอดไฟที่ใช้สำหรับปศุสัตว์ของสัตว์ปีก ซึ่งสังเกตได้จาก ผู้ผลิตหลอดไฟชั้นนำไม่ว่า จะเป็นทาง อเมริกา หรือ ยุโรป ล้วนเปลี่ยนมาผลิตแนวทาง Flicker Free ซึ่งสามารถอธิบายได้ดังนี้ การกระพริบของแสงเกิดจากระดับความสว่าง ซึ่งเป็นส่วนที่มาจาก ส่วนสร้างแสงสว่าง (Light-Emitting Component) จากพวกหลอดไส้ ,หลอด ฟลูออเรสเซนต์ และหลอด LED semiconductor ที่ใช้ไฟกระแสสลับ (ก็คือไฟบ้าน 220V) ถ้าเราอยู่ในสภาพแสงที่กระพริบตลอดก็สามารถสร้างความเครียดให้เราได้เช่นกัน ซึ่งการกระพริบนี มีผลอย่างมากทำให้ไก่เกิดความเครียดเช่นกันซึ่งอาการตอบสนองเช่น การผลิตไข่ที่ต่ำลง การกินอาหารน้อยลง

Link to Fliker Demonstration

Lighting Relation Frequency

ความสัมพันธ์ของไก่และคลื่นความถี่แสง

Energy Saving

การประหยัดพลังงาน

4. อัตราการรอด (Survival Rate)

การออกแบบระบบแสงสว่างที่เหมาะสมส่งผลโดยตรงต่อ อัตราการรอด (Survival Rate) ของไก่ในฟาร์ม จากงานวิจัยของ University of Arkansas (2019) พบว่าฟาร์มที่ใช้ LED Spectrum ช่วงคลื่นสีฟ้า-เขียว (450-550 nm) มีอัตราการรอดสูงกว่าฟาร์มที่ใช้หลอดอินแคนเดสเซนต์แบบดั้งเดิมถึง 2-5% ในไก่เนื้อ (Broiler) อายุ 1-42 วัน

กลไกที่ช่วยเพิ่มอัตราการรอด:

• ลดความเครียด (Stress Reduction) – แสงที่ไม่กระพริบ (Flicker-Free) และความสว่างที่ปรับได้ ลดความตึงเครียดของระบบประสาท
• ลดการจิกตีกัน (Pecking Reduction) – Spectrum สีแดงต่ำลดความก้าวร้าว ลดอัตราการบาดเจ็บจากการจิกกัน
• ป้องกัน Sudden Light Shock – ระบบ Dimmable ที่จำลองพระอาทิตย์ขึ้น-ตก ลดการตายเฉียบพลัน โดยเฉพาะในไก่อายุ 7-14 วัน
• ส่งเสริมระบบภูมิคุ้มกัน – ชั่วโมงมืดที่เพียงพอช่วยกระตุ้น Melatonin ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันโดยตรง

สำหรับฟาร์มขนาด 30,000 ตัว การเพิ่มอัตราการรอดเพียง 1% หมายถึงไก่เพิ่ม 300 ตัวต่อรุ่น ซึ่งคิดเป็นมูลค่าประมาณ 30,000-45,000 บาทต่อรุ่น – ทำให้ระบบ LED มีระยะคืนทุน (ROI) ที่รวดเร็ว

5. อัตราการผลิตไข่ (Egg Production)

อัตราการผลิตไข่ (Egg Production Rate) ของไก่ไข่ (Layer Hens) ขึ้นอยู่กับการกระตุ้นด้วยแสงที่ส่งสัญญาณไปยังต่อมไพเนียล (Pineal Gland) และไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) เพื่อหลั่งฮอร์โมน LH (Luteinizing Hormone) ซึ่งกระตุ้นการผลิตไข่

ปัจจัยแสงที่ส่งผลต่อการผลิตไข่:

5.1 ความยาวคลื่นแสง (Wavelength)

ไก่ไข่ตอบสนองต่อ แสงสีแดง (Red Light 630-700 nm) มากที่สุดในการกระตุ้นการผลิตไข่ จากงานวิจัย Lewis & Morris (2006) พบว่าฟาร์มที่ใช้ Red LED สามารถเพิ่มอัตราการผลิตไข่ได้ 5-10% เมื่อเทียบกับแสงสีขาว

5.2 ความสว่าง (Light Intensity)

ค่าความสว่างที่เหมาะสมสำหรับไก่ไข่อยู่ที่ 10-20 lux ในช่วง Production Phase หากต่ำกว่า 5 lux จะทำให้กิจกรรมลดลง แต่ถ้าสูงกว่า 30 lux จะกระตุ้นการจิกกันและความเครียด

5.3 ความสม่ำเสมอของแสง (Light Uniformity)

การกระจายแสงต้องสม่ำเสมอทั่วเล้า (Uniformity Ratio ≥ 0.7) เพราะจุดมืดในเล้าจะทำให้ไก่ไม่กล้าวางไข่ในบางพื้นที่ ส่งผลให้ Floor Eggs เพิ่มขึ้น

การออกแบบระบบแสง LED ของ ENM Smartfarm คำนวณ Lighting Design ตามมาตรฐาน Cobb-Vantress, Hubbard และ Hy-Line ทำให้ลูกค้าได้ผลผลิตไข่สูงสุดที่เป็นไปได้ตามสายพันธุ์

6. การใช้ฮอร์โมน (Hormones & Light)

แสงสว่างมีอิทธิพลโดยตรงต่อระบบ ฮอร์โมน (Endocrine System) ของไก่ ผ่านกลไก Photoreception – แสงส่งผ่านกะโหลกศีรษะเข้าสู่ต่อมไพเนียล กระตุ้น/ยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนต่างๆ ที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ และพฤติกรรม

ฮอร์โมนหลักที่ถูกควบคุมโดยแสง:

6.1 Melatonin (เมลาโทนิน)

หลั่งในช่วงมืด ทำหน้าที่:

• ส่งเสริมระบบภูมิคุ้มกัน
• ควบคุม Circadian Rhythm (จังหวะการนอน-ตื่น)
• เพิ่มการเจริญเติบโตของเซลล์

การให้ ช่วงมืด 4-6 ชั่วโมงต่อวัน เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการหลั่ง Melatonin

6.2 LH (Luteinizing Hormone) และ FSH (Follicle Stimulating Hormone)

ฮอร์โมนสืบพันธุ์ที่ถูกกระตุ้นโดย แสงสีแดง ผ่าน Hypothalamic-Pituitary-Gonadal Axis ส่งผลต่อ:

• การเจริญของรังไข่ในไก่ไข่
• การวางไข่อย่างสม่ำเสมอ
• การผสมพันธุ์ในพ่อแม่พันธุ์ (Breeder)

6.3 Corticosterone (ฮอร์โมนความเครียด)

การกระพริบของแสง (Flickering) แสงสว่างเกินไป หรือการเปลี่ยนแปลงแสงกะทันหัน จะกระตุ้นให้ Corticosterone สูงขึ้น ส่งผลให้:

• FCR (Feed Conversion Ratio) แย่ลง
• ภูมิคุ้มกันต่ำ
• การเจริญเติบโตชะลอ

การใช้ระบบ LED Flicker-Free + Dimmable ของ ENM ช่วยควบคุมระดับฮอร์โมนความเครียดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ

7. ความร้อนที่เกิดจากโคมและแสง (Heat from Lamps)

หลอดไฟแต่ละประเภทมีการสร้าง ความร้อน (Heat Output) แตกต่างกันมาก ซึ่งส่งผลต่ออุณหภูมิภายในเล้า ค่าไฟ และระบบ Ventilation อย่างมีนัยสำคัญ

เปรียบเทียบการสร้างความร้อนของหลอดไฟ:

ประเภทหลอด	Efficacy (lm/W)	ความร้อน (% ของพลังงานที่ใช้)	อายุการใช้งาน
Incandescent (หลอดไส้)	10-15	~90%	1,000 ชม.
CFL (หลอดประหยัดไฟ)	50-70	~70%	8,000-10,000 ชม.
LED ENM	120-150	~20-25%	25,000-50,000 ชม.

ผลกระทบของความร้อนจากหลอดไฟต่อฟาร์ม:

• เพิ่มภาระระบบทำความเย็น – ทุก 100W ของหลอดไส้ที่เพิ่มขึ้น เพิ่ม Cooling Load ประมาณ 340 BTU/hr
• อุณหภูมิเล้าไม่สม่ำเสมอ – Hotspot ใต้หลอดไฟทำให้ไก่หลบไปอยู่บริเวณอื่น
• ความเครียดจาก Heat Stress – โดยเฉพาะในฤดูร้อนของไทย (อุณหภูมิ 35°C+)
• เพิ่มความชื้น – หลอดไส้ทำให้น้ำในอาหารและน้ำดื่มระเหยเร็วขึ้น

สำหรับฟาร์มในประเทศไทยที่มีอุณหภูมิสูงตลอดปี การเปลี่ยนมาใช้ LED ของ ENM ช่วยลดความร้อนภายในเล้าได้ 3-5°C และประหยัดค่าไฟระบบทำความเย็นเพิ่มอีก 15-20%

8. ความยาวคลื่นแสง (Light Wavelength/Spectrum)

ความยาวคลื่นแสง (Wavelength) หรือ Light Spectrum คือปัจจัยที่สำคัญที่สุดในการออกแบบแสงสำหรับฟาร์มไก่ ไก่มีระบบมองเห็นที่แตกต่างจากมนุษย์ – มี Photoreceptor 4 ชนิด (Tetrachromatic Vision) ขณะที่มนุษย์มีเพียง 3 ชนิด (Trichromatic) ทำให้ไก่ตอบสนองต่อสีและความยาวคลื่นได้กว้างกว่ามนุษย์

ผลของความยาวคลื่นแต่ละสีต่อไก่:

8.1 แสงสีแดง (Red Light: 630-700 nm)

• กระตุ้นการสืบพันธุ์และการวางไข่
• ลดความก้าวร้าวและการจิกขนกัน
• เหมาะกับไก่ไข่ (Layer) และพ่อแม่พันธุ์ (Breeder)
• เพิ่มอัตราการผลิตไข่ 5-10%

8.2 แสงสีเขียว (Green Light: 495-570 nm)

• เพิ่มการเจริญเติบโตในไก่เนื้อ (Broiler)
• เพิ่ม ADG (Average Daily Gain) 8-12%
• เพิ่มมวลกล้ามเนื้อ (Myogenic Effect)
• เหมาะกับช่วง Starter Phase (0-21 วัน)

8.3 แสงสีฟ้า (Blue Light: 450-495 nm)

• ทำให้ไก่สงบและลดกิจกรรม
• ลดความเครียดและการกินอาหารตอนกลางคืน
• ใช้ในช่วง Catching (จับไก่) เพื่อลดความตื่นตกใจ
• เหมาะกับช่วง Finishing Phase

8.4 แสงสีขาวสว่าง (White Light: Full Spectrum)

• เลียนแบบแสงธรรมชาติ
• เหมาะกับการทำงานของผู้ดูแลฟาร์ม
• ส่งเสริมพฤติกรรมการกินอาหารและน้ำ

ENM Smartfarm ให้คำปรึกษาการเลือก LED Spectrum ที่เหมาะสมตามประเภทไก่และเป้าหมายการผลิต ทั้งระบบ Single Color, Dual Color และ Tunable RGB ที่ปรับสีได้ตามอายุของไก่

9. ชั่วโมงแสง (Photoperiod / Lighting Schedule)

ชั่วโมงแสง (Photoperiod) คือระยะเวลาที่ให้แสงในรอบ 24 ชั่วโมง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการควบคุมพฤติกรรม การเจริญเติบโต และวงจรการสืบพันธุ์ของไก่

โปรแกรมแสงสำหรับไก่แต่ละประเภท:

9.1 ไก่เนื้อ (Broiler Lighting Program)

ช่วงอายุ	แสง (ชั่วโมง)	มืด (ชั่วโมง)	ความสว่าง (Lux)
วันที่ 1-3	23	1	30-40
วันที่ 4-7	20	4	20-30
วันที่ 8-28	18	6	10-20
วันที่ 29-จับ	20	4	10-20

9.2 ไก่ไข่ (Layer Lighting Program)

ช่วงอายุ	แสง (ชั่วโมง)	เป้าหมาย
1-18 สัปดาห์	8-10	ควบคุมการพัฒนาทางเพศ
19-22 สัปดาห์	เพิ่มทีละ 30 นาที/สัปดาห์	กระตุ้นการวางไข่
23+ สัปดาห์	14-16	รักษาการผลิตไข่

9.3 พ่อแม่พันธุ์ (Breeder Lighting Program)

• Rearing Phase (1-22 สัปดาห์): 8-12 ชั่วโมงต่อวัน
• Production Phase (23+ สัปดาห์): 14-16 ชั่วโมงต่อวัน
• เพิ่มชั่วโมงแสงอย่างค่อยเป็นค่อยไป (Step-up Program) เพื่อกระตุ้นการสืบพันธุ์

ระบบ Lighting Controller ของ ENM Smartfarm สามารถตั้งโปรแกรมอัตโนมัติได้ตามมาตรฐาน Cobb, Ross, Hubbard, Hy-Line และอื่นๆ พร้อมระบบ Dimming ที่จำลองพระอาทิตย์ขึ้น-ตก (Sunrise/Sunset Simulation) ลดความเครียดจากการเปลี่ยนแปลงแสงกะทันหัน

10. แสงอาทิตย์ (Natural Sunlight vs Artificial Light)

การพัฒนาฟาร์มเลี้ยงไก่จากระบบ Open House (โรงเรือนเปิด) ที่พึ่งพาแสงอาทิตย์ ไปสู่ระบบ EVAP (Evaporative Cooling) หรือ Closed House (โรงเรือนปิด) ที่ใช้แสงไฟ LED อย่างเดียว เป็นแนวโน้มหลักของอุตสาหกรรมไก่ในประเทศไทยและทั่วโลก

เปรียบเทียบ Open House vs Closed House:

10.1 ระบบ Open House (พึ่งพาแสงอาทิตย์)

• ข้อดี: ต้นทุนต่ำ, ไก่ได้ Vitamin D จากแสง UV ธรรมชาติ
• ข้อเสีย:
  • ควบคุมชั่วโมงแสงไม่ได้
  • ความเข้มแสงผันผวนตามฤดูกาล
  • เสี่ยงโรคระบาด (Avian Influenza, ND)
  • ผลผลิตไม่สม่ำเสมอ
  • ฤดูร้อน Heat Stress รุนแรง

10.2 ระบบ Closed House + LED (ENM Recommended)

• ข้อดี:
  • ควบคุม Photoperiod ได้ 100%
  • เลือก Spectrum ที่เหมาะกับไก่
  • ไม่กระทบจากสภาพอากาศ
  • ลดความเสี่ยงโรคระบาด
  • ผลผลิตสูงและสม่ำเสมอ
  • FCR ดีขึ้น 5-10%
• ข้อพิจารณา:
  • ต้องลงทุน LED + Controller ระบบดี
  • ต้องออกแบบ Ventilation + Cooling ให้เหมาะสม

10.3 ENM Solution สำหรับ Closed House

ระบบ LED ของ ENM Smartfarm ถูกออกแบบมาเพื่อทดแทนแสงอาทิตย์ในฟาร์มปิดโดยเฉพาะ ประกอบด้วย:

• LED Tubes/Bulbs IP67 – กันน้ำ ทนแอมโมเนีย ทนความชื้นในเล้า
• Smart Controller – ตั้งโปรแกรม Photoperiod, Dimming, Color Tuning
• Voltage Protection – ป้องกัน LED จากไฟตกไฟเกินในพื้นที่ฟาร์มชนบท
• Lighting Design ฟรี – ทีมวิศวกร ENM ออกแบบให้ตรงกับขนาดและสายพันธุ์ไก่
• รับประกัน 5 ปี – พร้อมสินค้าทดแทนสำรองที่จุดใช้งาน

การเปลี่ยนจากระบบพึ่งพาแสงอาทิตย์มาสู่ระบบ LED Closed House อย่างเต็มรูปแบบ ช่วยให้ฟาร์มมีผลผลิตที่คำนวณได้ ลดความเสี่ยงจากปัจจัยภายนอก และยกระดับเป็น Smart Farming ได้อย่างแท้จริง

ต้องการคำปรึกษาด้านระบบแสง LED สำหรับฟาร์มของคุณ?

ทีมวิศวกรของ ENM Smartfarm พร้อมให้คำปรึกษาฟรี ออกแบบระบบแสงที่เหมาะสมกับฟาร์มของคุณ พร้อมคำนวณ ROI และเปรียบเทียบกับระบบเดิม

📞 โทร: 065-156-2898
📧 อีเมล: sale@enminfocenter.com
💬 Line: @smartfarm
🌐 เว็บไซต์: ติดต่อเรา